Een tijd geleden kwam ik de onderstaande tekst tegen, die ik een prominente plek in mijn huis heb gegeven. Volgens de overlevering is de tekst aangetroffen in de oude St. Pauls kerk in Baltimore, gedateerd 1692. Ik wilde het de lezers van deze log niet onthouden.
'Volg je droom!' 
Geïnteresseerd in maatschappelijke vraagstukken en de vraag hoe Nederland er over 20 of 50 jaar bij staat? Adjiedj Bakas schetst in zijn bestseller "Megatrends Nederland" een paar geweldige toekomstscenario's. Als we niet uitkijken leven we straks in een slaapland dat nog slechts op oude glorie kan teren. Het voorbeeld van Argentinië toont aan dat het geen eeuw hoeft te duren voordat een land kan afzakken tot een ontwikkelingsland.Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt!
Een interessante vraag en tevens de veelbelovende titel van een boek geschreven door Douwe Draaisma, dat ik onlangs in een melancholieke bui kocht. Het boek is bekroond met allerlei prijzen en door kenners wordt het boek de hemel ingeprezen. Ik stond zelf net op het punt om het boek op Marktplaats te zetten toen ik op blz. 176 eindelijk een zeer interessant hoofdstuk tegenkwam: Reminiscenties.
In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe een Haarlemmer (Willem van den Hull) eind 18e tot halverwege de 19e eeuw leefde. Hij heeft na zijn actieve werkende leven als hoofdmeester op een school zijn leven aan het papier toevertrouwd. Hetgeen Draaisma beschrijft, is een zeer interessante kijk op het leven van die tijd, overigens met vaak dezelfde twijfels en onzekerheden, die wij anno 2006 tegenkomen, maar ook zijn mislukkingen, vernederingen, schaamte, spijt en wroeging ... Behalve dat is er volgens Van den Hull in de halve eeuw van zijn leven (tot 1831) "meer gebeurd dan in de drie eeuwen daarvoor".
In de 800 pagina's memoires blijkt een krachtig reminiscentie-effect. Er is een opéénhoping van herinneringen rond het 20e levensjaar.
- Wat is de oorzaak van die opeenhoping van herinneringen rond het 20e jaar?
- Is het geheugen dan simpelweg beter in conditie?
- Maakt iemand op die leeftijd meer mee?
- Of zie je in je oude dagen je jeugd scherper omdat er uit de jaren ertussen zoveel is verdwenen?
Het reminiscentie-effect duikt ook op in een ander verband. Socioloog Karl Mannheim heeft uit onderzoek geconstateerd dat ervaringen tussen ruwweg 17 en 25 jaar bepalend zijn voor de vorming van een politieke generatie. Wie op latere leeftijd wordt gevraagd naar gebeurtenissen die nationale of mondiale betekenis hadden, refereert met grote waarschijnlijkheid naar iets dat plaatsvond rond zijn of haar twintigste.
Verklaringen voor dit effect zijn volgens Draaisma dat je geheugen in neurofysisch opzicht rond je 20e in de beste conditie is.
- Je opnemingsvermogen is dan nog bijna onbeperkt.
- tussen je 15e en 25e maak je veel nieuwe dingen mee dat het onthouden waard is.
- Op deze jeugdige leeftijd naar verhouding meer gebeurtenissen meemaakt die je persoonlijkheid vormen, je identiteit bepalen en de koers van je leven sturen. Toevallige ontmoetingen, een boek dat veel indruk maakt, een indringend gesprek ... voor dit soort gebeurtenissen ben je in die jaren het ontvankelijkst.
In het autobiografische geheugen ordenen herinneringen zich als thema´s, motieven, verhaallijnen. Pas achteraf krijgen de gebeurtenissen een plaats in de tijd. Door selectie, betekenis en kleuring komen bepaalde thema´s als belangrijker of indrukwekkender naar voren. Bij bepaalde herinneringen staat de tijd bijna stil. Leuke of indrukwekkende dingen duurden misschien een eeuwigheid.
Waarom gaat het leven sneller als je ouder wordt?
De filosoof William James schreef de ogenschijnlijke verkorting van de jaren toe aan de vereenvoudiging van de terugblik: "Tijdens onze jeugdjaren hebben we ieder uur van de dag wel een volstrekt nieuwe ervaring, subjectief of objectief, het begripsvermogen is levendig, het inprentingsvermogen krachtig en onze herinneringen uit die tijd zijn, net als de indrukken tijdens een snelle, enerverende reis, omvangrijk, veelvormig en gedetailleerd. Met elk jaar dat verstrijkt, wordt iets van deze ervaring omgezet in een automatische sleur waar we ons nauwelijks meer bewust van zijn. De dagen en weken vervloeien in onze herinnering tot inhoudsloze eenheden."
Iemand die een week met vakantie gaat, maakt ook zoiets mee. De dagen vliegen voorbij. Voor hij het weet is het de laatste dag. Bij thuiskomst lijkt het net alsof hij veel langer dan een week is weggeweest. Is de tijd voor hem sneller of juist langzamer verstreken? Als de dagen sneller gingen, hoe kan het dan dat zeven van die voorbijschietende dagen opgeteld een week opleveren die juist langer lijkt te hebben geduurd? In een subjectief langere week moet de tijd toch juist langzamer gaan?
De straten van je jeugd zijn kleiner dan in je herinnering. Terug in je oude buurt loop je die eindeloos lange straat van vroeger in en ben je in een paar stappen de hoek om. Stegen, tuinen, pleinen, parken, scholen; ze zijn allemaal gekrompen. Als verklaring wordt weleens geopperd dat een kind zichzelf als maat neemt. Eenmaal volwassen, 2x zo lang, zijn de straten gehalveerd. Doet je geheugen hetzelfde met de tijd van je jeugd?
Voor een kind is een jaar zo'n groot deel van zijn leven, geen wonder dat het lang duurt. Kinderen maken lange dagen in hun lange straten. Ons hele leven blijven we oordelen met een maat die zelf verandert en dus eigenlijk geen maat is. Je ouders zijn altijd oud geweest - tot je zelf kinderen krijgt en uitrekent hoe oud je ouders waren toen jij net zo oud was als je kinderen nu zijn. Eenmaal op de leeftijd waarop men vertrouwd is geraakt met de versnelling van de tijd kan tien jaar kort lijken, terwijl diezelfde periode voor een twintigjarige nog een eeuwigheid lijkt te duren. Iedereen is, kortom, zijn eigen glijdende maat en net als bij een ouderwetse rekenlineaal hangt de uitkomst van de berekening af van de positie van de schuiflat.
De conclusie mag zijn dat we heel lang jong waren en maar kort oud. Misschien dat daarom de dagen als kind zo lang waren en de tijd van de ouderdom zo verontrustend snel voorbij gaat. De objectieve tijd, die van de klok, glijdt in een gelijkmatig tempo voort.
Bestel het boek bij Bol.com
Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt
Douwe Draaisma
Door Draaisma kwam ik bij van den Hull die mij de psycholoog snel deed vergeten. Met deze door het conserveren van herinneringen geobsedeerde schoolmeester gaan we echt op zoek naar de verloren tijd. Zes a zeven generaties geleden maar soms opvallend dichtbij.
In het begin is het even wennen aan de lange zinnen en het calvinisme van de schrijver maar al snel ontdek je dat deze man een fraaie tijdmachine geconstrueerd heeft.
Na ruim een jaar ben ik nu net met de herlezing begonnen.
Geplaatst door: K.Hakvoort | dinsdag 5 september 2006 om 1:19
Dag Arjan, kijk vooral ook de documentaire 'The Mayan Calendar Comes North' van Ian Xel Lungold (als je die nog niet zag). Ga je ongetwijfeld interessant vinden.
Groet,
Tom
Hieronder een link naar wat ik er op mijn blog over schreef: http://tomvanbrunschot.typepad.com/transformationeconomy/2007/03/the_mayan_calen.html
Geplaatst door: Tom van Brunschot | maandag 13 augustus 2007 om 22:48
God heeft de tijd geschapen
God heeft de mens geschapen
God heeft een tijdloze toekomst voor een ieder in petto.
De mens die Jezus Christus aanroept!
de tijd tikt, soms snel soms langzaam,
alles heeft een reden
en het werkelijke antwoord krijgen we pas wanneer we ons laatste seconde hebben mogen beleven.
Geplaatst door: j | dinsdag 11 maart 2008 om 15:29
Je weblog en de reacties hebben me veel inzicht gegeven in een aantal zaken. Je verwoordt de zaken goed en beschrijft een aantal dingen die niet direct voor de hand liggen. Bedankt.
Geplaatst door: Mickel Langeveld | zondag 25 oktober 2009 om 0:35
Hai Mickel, leuk dat je mijn weblog hebt ontdekt en hartelijk dank voor je complimenten. Groeten, Arjan
Geplaatst door: Arjan | zondag 25 oktober 2009 om 7:58